İşletme defteri, işletme hesabı esasına göre defter tutmakla yükümlü olan ikinci sınıf tüccarların, ticari faaliyetlerine ilişkin işlemlerini kaydettikleri yasal defterdir. Birinci sınıf tüccar kapsamındaki işletmeler bilanço esasına göre muhasebe tutarken, ikinci sınıf tüccarlar faaliyetlerini işletme defteri aracılığıyla kayıt altına alırlar. Vergi Usul Kanunu’nda nitelikleri belirlenen ikinci sınıf tüccarlar, elde ettikleri gelirler ile yaptıkları giderleri bu defter üzerinde izlerler.
İşletme defteri, işletme ve tüccarların gelir ve gider hareketlerini düzenli biçimde izleyebilmelerine olanak tanır. Ürün temini için yapılan ödemeler, faaliyet kapsamında oluşan giderler ve diğer harcamalar deftere gider olarak işlenirken; satışlardan elde edilen tutarlar gelir olarak kaydedilir. Bu yönüyle işletme defteri, özellikle ikinci sınıf tüccarların mali durumlarını değerlendirmelerinde önemli bir araçtır.
Bununla birlikte işletme defteri, gelir ve giderlerin dayanağı olan belgelerle birlikte tutulur. Bu özelliği sayesinde hukuki süreçlerde ve resmî denetimlerde büyük önem taşır. Yapılacak bir incelemede ilk kontrol edilen kayıtlar arasında yer alır. Ayrıca geçici vergi, damga vergisi gibi bazı vergi hesaplamalarında da işletme defteri kayıtları esas alınabilir.
İşletme Defteri Nedir
İşletme Defteri Kimleri Kapsar?
İşletme defterini, nitelikleri Vergi Usul Kanunu’nun 178. maddesinde belirtilen ikinci sınıf tüccarlar tutabilir. Bilanço esasına göre defter tutanlar ise işletme defteri tutma hadlerini karşılamaları halinde sınıf değiştirebilir ve işletme hesabı esasına göre tutabilir.
İşletme Sınıfı Hadleri
2026 işletme sınıfı (defter tutma sınıfı) hadleri — yani bir işletmenin İkinci Sınıf (işletme hesabı esası) mi yoksa Birinci Sınıf (bilanço esası) tüccar sayılacağını belirleyen sınırlar — 2025 yılı gelir/ciro verilerine göre 2026’da uygulanacak şekilde belirlenir
“Yeniden işe başlayan tüccarlar, yıllık iş hacimlerine göre sınıflandırılıncaya kadar II’nci sınıf tüccarlar gibi hareket edebilirler.”
Yıllık Alış Tutarı: 2.500.000 TL
Yıllık Satış Tutarı: 3.500.000 TL
Yıllık Gayrisafi İş Hasılatı: 1.240.000 TL
Birlikte alım–satım + hizmet yapanlarda:
Hasılatın 5 katı + yıllık satış tutarı toplamı: 2.500.000 TL
2026 yılındı belirlenen bu hadlerin altında kalan mükellefler, 2026 yılında işletme hesabı esasına göre defter tutmaya devam ederler.
Ayrıca;
Birinci sınıf tüccarlar aşağıdaki koşullarda ikinci sınıfa geçebilir:
İş hacminin bir hesap döneminde belirlenen hadlerin %20’sini aşan ölçüde eksik olması
Arka arkaya iki dönemde iş hacminin hadlerin %20’ye kadar altında kalması
Bu koşullardan biri gerçekleştiğinde mükellef, 2026 yılında işletme hesabına geçebilir.
📌 Muhasebe ve Defter Hizmetleri
İşletme hesabı esasına göre defter tutulması
Yevmiye ve kebir kayıtlarının yapılması
Envanter ve dönem sonu işlemlerinin yapılması
Gelir–gider kayıtlarının tutulması
📌 Beyanname ve Bildirim Hizmetleri
Gelir vergisi beyannamesinin hazırlanması
KDV beyannamesinin hazırlanması
Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinin hazırlanması
Geçici vergi beyannamesinin hazırlanması
Damga vergisi beyannamesinin hazırlanması
📌 SGK ve Personel İşlemleri
SGK işe giriş ve işten çıkış işlemleri
Aylık prim ve hizmet belgelerinin düzenlenmesi
Bordro hazırlanması
SGK bildirge ve teşvik işlemleri
📌 Mali Danışmanlık Hizmetleri
Vergi mevzuatı danışmanlığı
Mali durum analizi ve raporlama
İşletme finansal takibi
Vergi planlaması ve bilgilendirme hizmetleri
📌 Resmî Kurum İşlemleri
Vergi dairesi işlemlerinin takibi
SGK ve diğer kamu kurumları yazışmaları
Yoklama ve izaha davet süreçlerinde danışmanlık
Uzlaşma ve yapılandırma başvurularına ilişkin danışmanlık